Over calorieën wordt vaak druk gedaan. Niet geheel onterecht: het is immers je energiebalans die bepaalt of je aankomt of afvalt. Het is dus op zich goed dat er bij voeding doorgaans aangegeven wordt hoeveel calorieën het bevat. Maar het probleem daarbij is dat je weinig aan die getalletjes hebt als je niet weet hoeveel calorieën je zelf nou eigenlijk verbruikt.

Het gaat immers om het verschil tussen wat je eet en wat je verbrandt! Daarom kan het verstandig zijn om je eigen caloriebehoefte te berekenen. Dat lijkt moeilijk, maar is het gelukkig niet. We leggen in deze blog uit hoe je makkelijk je calorieën per dag kunt berekenen!

WAT ZIJN NOU EIGENLIJK CALORIEEN?

Een calorie is eigenlijk niks anders dan een maateenheid die de energie van voedsel aangeeft. De voornaamste componenten van ons voedsel zijn koolhydraten, eiwitten en vetten. Deze voedingstoffen worden door het lichaam gebruikt voor energie, welke wordt gemeten in kilocalorieën. Koolhydraten en eiwitten produceren dezelfde hoeveelheid energie, namelijk 4 kilocalorieën per gram. Vet is een meer geconcentreerde energiebron en levert meer dan twee keer zoveel energie, 9 kilocalorieën per gram. Een andere energiebron is alcohol, alcohol bevat iets minder kilocalorieën dan vetten, namelijk 7 per gram.

HOEVEEL ENERGIE GEVEN DEZE ENERGIEBRONNEN?

Eiwitten 4 kcal / gram
Koolhydraten 4 kcal / gram
Vetten 9 kcal / gram
Alcohol 7 kcal / gram

KIES VOOR EEN EVENWICHTIGE KEUZE VAN VOEDINGSSTOFFEN
Een goed uitgangspunt voor een dagmenu is dat 30% van je calorieën uit koolhydraten bestaan, 45% uit eiwitten en 25% uit gezonde vetten. Hou dit als stelregel aan, maar maak het hierbij niet te lastig voor je zelf.

WAAROM CALORIEEN BEREKENEN?

Zoals gezegd zijn calorieën behoorlijk belangrijk. Wanneer je af wilt vallen, wil je er bijvoorbeeld minder binnenkrijgen dan je nodig hebt. Andersom heb je juist een overschot nodig als je wilt aankomen. Het is daarbij echter belangrijk om je te realiseren dat je caloriebehoefte niet altijd hetzelfde blijft. Er zijn ontzettend veel verschillende factoren die daarmee samenhangen. En die kunnen natuurlijk veranderen. Denk bijvoorbeeld aan je leeftijd: hoe ouder je wordt, hoe minder energie je dagelijks verbruikt. Ook je gewicht heeft daarnaast veel invloed. Want hoe zwaarder je weegt, hoe meer calorieën je verbruikt. Om die reden is het goed om regelmatig je calorieën te berekenen, zeker wanneer je aankomt of afvalt.

HOEVEEL CALORIEEN HEB IK NODIG?

De ruwste schatting die je van je caloriebehoefte kunt maken, is die het Voedingscentrum als een gemiddeld advies geeft: 2.000 calorieën voor vrouwen, 2.500 voor mannen. Mannen zijn gemiddeld wat zwaarder en langer en hebben meer spiermassa. dat leidt tot een hoger energieverbruik. Deze standaarden worden bijvoorbeeld aangehouden op verpakkingen van voedsel. Het probleem is echter dat je calorieverbruik van veel meer factoren afhangt dan alleen je geslacht. Zo’n gemiddelde is dus eigenlijk nooit nuttig voor jou als individu. Wil je echt weten hoeveel calorieën je nodig hebt, dan is iets meer rekenwerk vereist.

RUSTSTOFWISSELING (BMR) BEREKENEN

Het berekenen van je calorieën gebeurt in twee stappen. Allereerst kijken we naar de basic metabolic rate, ook wel ruststofwisseling of gewoon BMR. Dit is het aantal calorieën dat je verbrandt met de basisfuncties: het reguleren van je temperatuur, het rondpompen van je bloed, enzovoort. Met andere woorden, je BMR is ongeveer wat je op een dag zou verbranden als je alleen maar op bed zou liggen. De hoeveelheid energie die het lichaam nodig heeft voor deze processen kan per persoon verschillen en is van meerdere factoren afhankelijk, bijvoorbeeld geslacht, lengte, leeftijd en de spiermassa.

Als rustenergie (basaalmetabolisme) verbruikt het lichaam gemiddeld zo’n 1.200 calorieën per dag. De rest van het energieverbruik komt uit dagelijkse activiteiten zoals werk en sport. Mensen met een actieve baan en die regelmatig sporten verbranden dagelijks dus meer energie dan mensen die minder actief zijn. Je kunt je ruststofwisseling verhogen door je spiermassa te vergroten, daarvoor is vooral krachttraining uitermate geschikt. Je kunt meer eten zonder in gewicht aan te komen. Zo helpt krachttraining je sneller een lager vetpercentage te bereiken.

Er zijn een aantal formules waar je je ruststofwisseling mee kunt berekenen. De Harris en Benedict formule is daarvan de meest gebruikte.

DE HARRIS EN BENEDICT FORMULE

Omdat je BMR onder andere sterk van je geslacht afhangt, zijn er twee verschillende formules ontwikkeld. Daarnaast zijn gewicht, lengte en leeftijd factoren die van belang zijn.

BEREKENEN VAN DE DAGELIJKSE CALORIEEN VOOR MANNEN

88,362 + (13,397 x gewicht in kilogrammen) + (4,799 x lichaamslengte in centimeters) – (5,677 x leeftijd in jaren) = energieverbruik in rust

Voorbeeld: als je 30 jaar bent, 80 kilo weegt en 1,80 lang bent, is je BMR: 88,362 + (13,397 x 80) + (4,799 x 180) – (5,677 x 30) = 1.854 calorieën per dag.

BEREKENEN VAN DE DAGELIJKSE CALORIEEN VOOR VROUWEN

447,593 + (9,247 x gewicht in kilogrammen) + (3,098 x lengte in centimeters) – (4,330 x leeftijd in jaren) = energieverbruik in rust

Voorbeeld: als je 30 jaar bent, 70 kilo weegt en 1,70 lang bent, is je BMR: 447,593 + (9,247 x 70) + (3,098 x 170) – (4,330 x 30) = 1.492 calorieën per dag.

PAL-WAARDE

De waarde die je nu berekend hebt is je basisverbranding. Alles dat je verder op een dag beweegt moet er dan nog bij worden opgeteld. En vanzelfsprekend verschilt ook die extra hoeveelheid calorieën flink per persoon. Wie de hele dag achter een bureau zit, verbrandt minder energie dan iemand die een lichamelijk actieve baan heeft.
De activiteit kun je aan je energiebehoefte toevoegen door de BMR met de zogenaamde PAL-waarde te vermenigvuldigen (physical activity level).

In de tabel hieronder zie je bij welke leefstijl welke PAL-waarde gebruikt wordt.

LEVENSSTIJL ACTIVITEIT PAL-WAARDE
Inactief Zittend werk | niet sporten 1.2
Licht actief Zittend werk | 1 – 3 keer per week sporten 1.4 – 1.5
Gemiddeld actief Zittend werk | 3 – 5 keer per week sporten 1.6 – 1.7
Actief Staand werk | 4 – 7 keer per week sporten 1.8 – 1.9
Zeer actief Zwaar werk | meerdere keren per dag sporten 2.0 – 2.4

Voorbeeld: Uitgaande van een man met een BMR van 1.854 en een inactieve leefstijl kom je uit op 1.854 * 1,2 = 2.225 calorieën per dag in totaal.

GEEN ABSOLUTE WAARDE!

Een kleine disclaimer: zelfs met deze gedetailleerde formule heb je nog geen absolute waarde te pakken. Ieder lichaam is namelijk toch weer een beetje anders. Sommige mensen worden bijvoorbeeld gewoon geboren met een snellere stofwisseling, bij anderen ploetert die verbranding toch een beetje voort. Ook lichaamssamenstelling kan een grote rol spelen. Iemand van 80 kilo met vooral spieren verbrandt meer calorieën dan iemand van 80 kilo dat grotendeels uit vet bestaat. Al met al is het advies dus om goed op te letten hoe je lichaam op veranderingen reageert. Lukt het afvallen niet met de behoefte die je berekend hebt? Dan kan het zijn dat je gewoon toch wat minder calorieën verbrandt dan de formule suggereert.

HOEVEEL CALORIEEN OM AF TE VALLEN OF AAN TE KOMEN?

We noemden al dat je caloriebehoefte vooral belangrijk is om te weten hoeveel je moet eten. Maar hoeveel is dat dan, als je nu weet wat je dagelijks ongeveer verbrandt? Als je gewicht wilt verliezen (in de krachtsport ook wel cutten) of juist wilt aankomen in gewicht (in de krachtsport ook wel bulken) is het aantal calorieën dat je eet van belang. De energie die je binnenkrijgt zegt echter nog niks over de kwaliteit van het voedsel. Een Mars bijvoorbeeld, levert je wel flink wat energie, maar bevat verder geen vitamines, mineralen en vezels. Dit worden daarom ook wel ‘loze calorieën’ genoemd. Vezels, die vooral in groente, fruit, pasta, rijst en quinoa zitten, leveren bijvoorbeeld nauwelijks calorieën, maar zouden wel een belangrijk onderdeel van je dagelijkse voeding moeten vormen. Ze geven je een verzadigd gevoel zodat je minder snel naar ongezonde snacks grijpt.

Als je wilt afvallen is het niet slim om te weinig te eten. Een dergelijk crash dieet is een korte termijn strategie die op de lange termijn altijd voor de ongewenste resultaten zorgt. Wanneer je te weinig calorieën binnenkrijgt haalt je lichaam energie uit (spier)eiwit om aan voldoende energie te komen. Daarnaast heeft je lichaam voldoende voedingstoffen nodig om belangrijke lichamelijke processen gaande te houden. Het is belangrijk om inzicht in je eigen lichaam te krijgen. Dit kun je doen door een tijdje bij te houden hoeveel je aan energie binnenkrijgt. Als je dit enige tijd herhaalt kan je zo gemakkelijk je energiebehoefte – het aantal calorieën dat je lichaam nodig heeft om je huidige gewicht te handhaven – vaststellen.

Hou als vuistregel om af te vallen een tekort van 10 tot 20% aan, en idealiter niet meer dan 500 calorieën per dag.

Om aan te komen geldt ongeveer hetzelfde, maar dan omgekeerd. Met een overschot van 10 tot 20% weet je zeker dat je vooral in spieren aan zult komen, en niet onnodig in vet. Wel zo gezond, en het ziet er ook stukken beter uit!

Natuurlijk hoef je niet dagelijks iedere calorie te tellen, dat zou niet te doen zijn. We raden je echter wel aan om af en toe een weekje bij te houden wat je eet! Zo ontwikkel je snel een gevoel voor hoeveelheden en heb je het op tijd door als je eetpatroon te veel verandert. Ieder mens is anders! Houdt er rekening mee dat zelfs de bovenstaande formules tot op zekere hoogte een benadering zijn. Het is een goed startpunt, maar geen absolute waarheid! Ook verandert je energiebehoefte door de jaren heen, bijvoorbeeld als je ouder wordt of als je lichaamsbouw verandert. Hou dus niet té strak aan de door jouw berekende uitkomst vast. Als je merkt dat je gewicht anders op je eten reageert, is jouw lichaam gewoon weer net even anders. Pas aan de hand van je eigen resultaten je voedingspatroon aan en niet aan de hand van deze berekening.

EEN VOEDINGSAPP OM CALORIEEN TE TELLEN

Het tellen van calorieën is een klus waar de meeste mensen simpelweg geen tijd voor hebben. Toch is het aan te raden om dit eens voor een paar weken te proberen zodat je een beter inzicht in je voedingspatroon krijgt. Misschien kom je er wel achter dat je structureel veel te veel of veel te weinig eet. Voor het tellen van calorieën zijn er handige applicaties die het werk voor je doen. Je vult simpelweg in wat je hebt gegeten en de applicatie rekent precies uit hoeveel energie je binnenkrijgt uit koolhydraten, eiwitten en vetten (macronutriënten). Een dergelijke app bespaart je enorm veel tijd en kan je net dat juiste duwtje in de goede richting geven!